الشيخ محمد علي الگرامي القمي

497

رساله توضيح المسائل (1390ش) (فارسى)

شود ، مثلًا طلائى را كه غصب كرده گوشواره بسازد ، چنانچه صاحب مال بگويد مال را به همين صورت بده ، بايد به او بدهد و نمىتواند براى زحمتى كه كشيده مزد بگيرد ، بلكه بدون اجازه مالك حق ندارد آن را به صورت اولش در آورد ، و اگر بدون اجازه او آن چيز را مثل اولش كند ، بنابر احتياط واجب بايد مزد ساختن آن را هم به صاحبش بدهد ، و در صورتى كه مزد ساختن كمتر از تفاوت ساخته و نساخته باشد تفاوت قيمت را هم بايد بدهد . مسئله 2849 - اگر چيزى را كه غصب كرده به طورى تغيير دهد كه از اولش بهتر شود ، و صاحب مال بگويد بايد آن را به صورت اوّل در آورى ، واجب است مزد گرداندن آن را به صورت اوّل بپردازد ، و چنانچه قيمت آن به واسطه تغيير دادن از اولش كمتر شود ، بايد تفاوت آن را به صاحبش بدهد . پس طلائى را كه غصب كرده اگر گوشواره بسازد و صاحب آن بگويد بايد به صورت اولش در آورى ، در صورتى كه بعد از آب كردن قيمت آن از پيش از گوشواره ساختن كمتر شود ، بايد تفاوت آن را بدهد . مسئله 2850 - اگر در زمينى كه غصب كرده زراعت كند ، يا درخت بنشاند ، زراعت و درخت و ميوه آن مال خود اوست ، و چنانچه صاحب زمين راضى نباشد كه زراعت و درخت در زمين بماند ، كسى كه غصب كرده بايد فوراً زراعت يا درخت خود را اگر چه ضرر نمايد از زمين بكند ، و نيز بايد اجازه زمين را در مدتى كه زراعت و درخت در آن بوده به صاحب زمين بدهد ، و خرابى هايى را كه در زمين پيدا شده ، درست كند ، مثلًا جاى درختها را پر نمايد ، و اگر به واسطه اينها قيمت زمين از اولش كمتر شود ، بايد تفاوت آن را هم بدهد . و نمىتواند صاحب زمين را مجبور كند كه زمين را به او بفروشد ، يا اجاره دهد ، چنان كه صاحب زمين هم نمىتواند او را مجبور كند كه درخت يا زراعت را به او بفروشد . مسئله 2851 - اگر صاحب زمين راضى شود كه زراعت و درخت در زمين او بماند ، كسى كه آن را غصب كرده ، لازم نيست درخت و زراعت را بكند ولى بايد اجاره آن زمين را از وقتى كه غصب كرده تا وقتى كه صاحب زمين راضى شده بدهد . و پس از آن هم طبق قرار عمل شود . مسئله 2852 - اگر چيزى را كه غصب كرده از بين برود ، در صورتى كه قيمتى باشد ، مثل حيوان و يا معمول فرشهاى دست بافت كه افراد آن يكنواخت و مثل هم نيستند بلكه به واسطه خصوصيات مختلف معمولًا قيمت آنها تفاوت دارد ، بايد قيمت آن را بدهد ، و